De drie sluizen aan de Schans
De Schans is een van ouds bekend buurtschap op de grens van de dorpen Alphen en Appeltern.
Aan de benedenloop van de Rijksche en Leeuwensche Wetering bevond 
Luchtopname van de Schanszich tijdens de 80 jarige oorlog in de 16e en de 17e eeuw een kleine militaire versterking. Overstromingen en dijk- verzwaringen hebben in de loop der tijd alle sporen uitgewist, alleen de naam is gebleven.
Dit aarden verdedigingswerk was aangelegd ter beheersing van het Maasvak tussen Maasbommel en Alphen alsook ter controle van de Weteringsluizen: Leeuwensche sluis, Maasbommelsche sluis en Rijksche sluis. De afwatering werd tot in de 19de eeuw met watermolens en schutlakens gereguleerd, waarna stoomgemalen die functie overnamen.
Op deze plaats is ook het veer al sinds eeuwen gevestigd. Het veerhuis was de plek waar ook de handelaren elkaar ontmoetten.
Kaartje van de omgeving vande Schans
De oude Wetering kwam voorheen uit bij de Schans en het verzorgde de water- huishouding van de polders van Nijmegen tot aan Druten. Dit noemde men de Rijksche sluis.
De Leeuwensche sluis zorgde voor de afvoer uit de polders van Boven - en Beneden Leeuwen, Wamel en een stukje in Puiflijk.
De Maasbommelsche sluis voerde het overtollige water van deze dorpspolder af.
Jarenlang is er ruzie geweest over de afvoer van het overtollige water. Vooral in de periode dat de Maas hoog stond hadden de lager gelegen polders veel last van het water dat de bovengelegen polders niet wilden of konden vasthouden via zgn. schutlakens.
Van enige samenwerking kon men niet spreken tussen het polderdistrict Rijk van Nijmegen en het polderdistrict Maas en Waal. Er was niet echt een vorm van gemeenschapszin.
Aan het gesteggel tussen de bovendorpers en de benedendorpers wordt bij Koninklijk Besluit van 17 april 1912 voor het gebied in de gemeente Alphen en Appeltern een eind gemaakt door het ingrijpen van de commissaris van de Koningin van de provincie Gelderland jhr. S. van Citters die het door kwelwater geteisterde gebied bezocht op 24 febr. 1910
Na zijn aandringen is besloten tot de bouw van vier gemalen te weten
- Voormalig Leeuwensch gemaal
- Voormalig Rijksch gemaal
- Voormalig gemaal de Blauwe sluis
- Gemaal De Tuut
Pontje bij de Schans
In de brugleuning van de Rijksche sluis is een steen opgenomen met de vermelding: Deze sluis is geheel vernieuwd in 1892. In 1913 zijn zowel bij de Rijksche sluis als bij de Leeuwensche sluis nieuwe stoomgemalen gebouwd. In de gevels van beide gemalen komen twee, op de eigennamen na, identieke hardstenen gedenkplaten voor waarvan de tekst luidt:
stoom gemaal leeuwensche sluis / 1913 / p.h. noorduijn en p.g. de leeuw j.az. / voorzitters / w.j. verstraaten ondervoorzitter / p.w. kleijnen / a.j. beijer / g.j.v.d. zandt heemraden / a.c. krijnen / w. verheijen / v. hasselt en de koning civ. ings
Terug naar Voormalige stoomgemalen in de regio
